هم با او باشد ، آن وقت برايش كشف مىشود كه عمرى گمراه بوده ، و اينك عواقب و آثار گمراهى يعنى عذاب قيامت فرا مىرسد ، آن وقت قرين خود را مخاطب قرار داده ، با لحنى كه مىرساند از او متاذى و بيزار است مىگويد : اى كاش بين من و تو به مقدار فاصله بين مغرب و مشرق دورى مىبود و من همنشين تو نمىشدم ، كه چه بد همنشينى هستى . از سياق آيه استفاده مىشود كه اين گونه افراد غير از عذابى كه در آتش از آتش دارند ، عذابى هم از همنشينى با قرينها مىچشند ، و بدين جهت آرزو مىكنند كه از آنان دور مىبودند ، و از بين همه عذابها تنها دورى از اين عذاب را ياد مىكنند ، و ساير عذابها را از ياد مىبرند . * ( « وَلَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ » ) * از ظاهر كلام برمىآيد كه اين جمله عطف باشد بر ما قبل كه حال گمراهان را بيان مىكرد ، و مراد از كلمه « اليوم » روز قيامت است . و جمله * ( « أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ » ) * فاعل فعل « لن ينفعكم » است . و مراد از ضمير « كم » كه جمع مخاطب است ، همان افرادى است كه از ذكر خدا كور صفتى مىكنند ، و همچنين قرينهاى آنان . و جمله « اذ ظلمتم » به منزله تعليل است . و مراد از آيه - و خدا داناتر است - اين است كه : شما تا در دنيا بوديد وقتى يكى از خود شما به شما صدمه اى مىزد و شما را گرفتار مصيبتى مىكرد ، و به دنبالش خودش هم گرفتار مصيبتى مىشد ، خوشحال مىشديد و تسلى مىيافتيد كه او هم گرفتار شده ، و گرفتارى او همين مقدار فايده براى شما داشت ، ليكن امروز اينطور نيست كه اگر قرينان شما هم مانند شما معذب شوند سودى به حال شما داشته باشد ، چون اشتراك آنان با شما در عذاب و بودنشان در آتش با شما ، خود عذاب ديگرى است براى شما . ولى بعضى از مفسرين « 1 » آيه را طورى ديگر تجزيه و تحليل كرده‌اند ، و گفته‌اند كه فاعل جمله « لن ينفعكم » ضميرى است كه به آرزوى مذكور در آيه قبلى برمىگردد و معناى جمله « اذ ظلمتم » چنين مىباشد : « به خاطر اينكه در دنيا به خود ستم كرديد ، و قرينان را در كفر و گناه پيروى نموديد » . و جمله * ( « أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ » ) * تعليل بىفايده بودن است . و معناى آيه اين است كه : اين آرزو كردنتان كه از قرينان دور باشيد سودى به حالتان ندارد ، براى اينكه حقتان همين است كه با آن قرينان در عذاب شريك باشيد .

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 25 ، ص 83 .